Sentencje i przysłowia o języku

Przekładając tekst, otwieramy Innym nowy świat, tłumaczymy go, a tłumacząc - przybliżamy, pozwalamy w nim przebywać, uczynić go cząstką naszego osobistego doświadczenia.

/Ryszard Kapuściński/

Tłumaczenie powinno przypominać szybę, całkowicie przezroczystą, tak aby czytelnik nie zauważał jej istnienia.

/Gogol/

Tłumaczenia są jak kobiety - albo piękne, albo wierne.

/Voltaire/

Tłumaczenie tym bardziej odbiega od oryginału, im bardziej dąży do wierności.

/Wilhelm von Humboldt/

Duch danego języka wyraża się w jego nieprzetłumaczalnych słowach.

/Maria von Ebner-Eschenbach/

Każdy tłumacz jest interpretatorem.

/Hans-Georg Gadamer/

Tłumaczenie nie jest kopią, lecz aktem twórczym.

/José Ortega y Gasset/

Z konieczności przełożenia danego tekstu wynika konieczność dokonywania wyborów. I tutaj tkwi odpowiedzialność tłumacza.

/Edmond Cary/

Ile trudności i nieporozumień można by uniknąć, ile czasu oszczędzić, oddając sprawy w zaufane ręce tłumacza.

/Friedrich von Gentz/

Dobre tłumaczenie jest jak tafla szkła. Dostrzeżesz jej istnienie tylko wtedy, gdy jest niedoskonała - ma rysy czy pęknięcia. Najlepiej byłoby, gdyby tłumaczenie nie miało żadnych usterek. Nie powinno być w ogóle zauważalne.

/Norman Shapiro/

Mówi się, że tortury mogą być gorsze od śmierci. Praca nad tłumaczeniem jest właśnie subtelną formą takich tortur.

/The Spectator, 24 września, cytat (Duff, 1981: 1)/

Tłumaczyć to jakby kraść komuś duszę i przemocą wtłaczać ją w inne ciało.

/Rosemarie Waldrop/

Działalność tłumacza przypomina pracę kucharza - ten ostatni korzysta z powszechnie znanych receptur, ale cały smak jego dań tworzą przyprawy, których dodaje według własnego uznania.

/Kate Yargrough/

Daj mi właściwe słowo i odpowiedni akcent, a poruszę świat.

/Joseph Conrad/

Słowa mogą być jak promienie Roentgena; jeśli używać ich właściwie, przenikną wszystko. Czytasz i słowa cię przeszywają.

/Aldous Huxley - Nowy wspaniały świat, Helmholtz Watson (Rozdział czwarty, 2)/

Jeśli trzy słowa wyrażą coś lepiej i zabawniej niż cztery, to świetnie, użyj trzech!

/Jonathan Carroll, Poza ciszą/

Błogosławiony, który nie mając nic do powiedzenia, nie obleka tego w słowa.

/Julian Tuwim/

Słowniki dobrze wyjaśniają tylko te słowa, które człowiek już zna.

/Éric-Emmanuel Schmitt, Pan Ibrahim i kwiaty Koranu/

Wiem doskonale, że dzieło jednego człowieka nie może być bezbłędne, choćby człowiek ten był najgenialniejszy i znacznie bardziej wykształcony ode mnie. Dlatego nie nadałem jeszcze mojemu językowi postaci ostatecznej, nie mówię więc: "oto język jest stworzony i gotowy, takim go chcę, taki ma być i taki ma pozostać!". Wszystko, co da się ulepszyć, będzie ulepszane dzięki radom napływającym ze świata. Nie chcę być twórcą tego języka, chcę być tylko jego inicjatorem (...). Nie mogę powiedzieć, że język jest gotowy, dopóki nie przejdzie przez publiczną ocenę (...). Dlatego też nie mogę dokonywać żadnych zmian w języku natychmiast po otrzymaniu uwag, nawet najbardziej bezbłędnych i pochodzących od najbardziej kompetentnych osób. W ciągu całego roku 1888 język pozostanie całkowicie nie zmieniony (...). Jeżeli jakaś kompetentna akademia powiadomi mnie, że chce wziąć na siebie całą pracę, natychmiast prześlę jej cały materiał, który jest u mnie (...), a sam z wielką radością zejdę na zawsze ze sceny. Z autora i inicjatora stanę się zwykłym przyjacielem języka międzynarodowego, jak każdy inny jego przyjaciel.

/Ludwik Zamenhof, Dua Libro, 1888./